Η παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου δεν ήταν απλώς η αποχώρηση ενός μεταβατικού ηγέτη. Ήταν η κατάρρευση μιας γραμμής που κρατούσε τον ΣΥΡΙΖΑ σε ομηρία: αμφίσημη στάση απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα και το νέο του εγχείρημα, εσωτερικές ισορροπίες που ευνοούσαν την αδράνεια και την υποχώρηση. Σε λίγες ώρες ανέτρεψε τις τεχνητές συμμαχίες της προηγούμενης περιόδου και άνοιξε τον δρόμο για μια πραγματική ανασυγκρότηση, μακριά από την πολιτική της «ουδέτερης» στήριξης στον Τσίπρα.
Τώρα ανοίγουν τρία παράλληλα μέτωπα: η μάχη για τον έλεγχο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, η θεσμική διευθέτηση των κομματικών οργάνων και, κυρίως, η στρατηγική απόφαση για την αυτόνομη πορεία του ΣΥΡΙΖΑ μακριά από τον Αλέξη Τσίπρα.
Το τέλος μιας συμμαχίας
Το άτυπο μέτωπο Πολάκη-Παππά-Δούρου απέναντι στην προηγούμενη ηγεσία δεν διαλύθηκε. Αντίθετα, απελευθερώθηκε από τις υποχωρήσεις που επέβαλλε η γραμμή Φάμελλου. Οι μέχρι πρότινος «σύμμαχοι» πλέον διεκδικούν ανοιχτά την επόμενη ημέρα χωρίς να χρειάζεται να συμβιβάζονται με μια ηγεσία που έπαιζε διπλό παιχνίδι.
Ο Παύλος Πολάκης εμφανίζεται ως η πιο αυθεντική φωνή της βάσης του ΣΥΡΙΖΑ και είναι αποφασισμένος να διεκδικήσει την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας. Απέναντί του, η υποψηφιότητα της Ρένας Δούρου με τη στήριξη του Νίκου Παππά δείχνει ότι το στρατόπεδο που αντιστάθηκε στην προηγούμενη ηγεσία έχει πλέον πολλαπλές εκφράσεις – αλλά κοινή κατεύθυνση: καθαρή γραμμή.
Γιατί η Κοινοβουλευτική Ομάδα είναι το κλειδί
Η βάση του ΣΥΡΙΖΑ έχει δείξει επανειλημμένα ότι στηρίζει πολιτικούς με σαφή αριστερή ταυτότητα και μαχητική αντιπολίτευση, όπως ο Παύλος Πολάκης (άνω του 40% στις εσωκομματικές). Όμως, η επιλογή γίνεται από την Κοινοβουλευτική Ομάδα, όπου οι ισορροπίες του κομματικού μηχανισμού δίνουν πλεονέκτημα σε άλλες υποψηφιότητες.
Παρ’ όλα αυτά, η προεδρία της ΚΟ δεν είναι πλέον μια μεταβατική θέση. Είναι de facto ηγεσία του κόμματος σε μια περίοδο που δεν επιτρέπονται ούτε συνέδρια ούτε βάση λόγω της οργανωτικής κατάρρευσης που άφησαν πίσω τους οι συνεχείς κρίσεις και αποχωρήσεις. Όποιος την καταλάβει θα καθορίσει την αντιπολιτευτική στρατηγική και την πορεία μέχρι τις επόμενες εκλογές. Ο Πολάκης έχει ήδη ταχθεί υπέρ συνεδρίου μετά τις εθνικές εκλογές – δείγμα υπευθυνότητας και μακροπρόθεσμης σκέψης.
Η θεσμική σύγκρουση για τη νομιμότητα
Παράλληλα εξελίσσεται και η κρίσιμη μάχη για τα όργανα του κόμματος. Η πλευρά που στηρίζει την αυτοδίκαιη σύγκληση της Κεντρικής Επιτροπής με τις 73 υπογραφές (25% των μελών) υπερασπίζεται το καταστατικό του ΣΥΡΙΖΑ. Η αναπληρώτρια γραμματέας Αναστασία Σαπουνά και όσοι αμφισβητούν αυτή τη διαδικασία επιχειρούν να καθυστερήσουν ή να ακυρώσουν την έκφραση της πραγματικής θέλησης των οργάνων.
Η παρέμβαση του Φώτη Κουβέλη ότι η σύγκληση είναι υποχρεωτική δείχνει ότι ακόμα και πρόσωπα εκτός των δύο στρατοπέδων αναγνωρίζουν την ισχύ του καταστατικού. Η διαφωνία για απαρτία, ταυτοποίηση και διαδικασίες είναι δευτερεύουσα. Το ζήτημα είναι ποιος ελέγχει το κόμμα: αυτοί που σέβονται τις προβλέψεις του καταστατικού ή αυτοί που θέλουν να το κρατήσουν σε αδράνεια.
Το πραγματικό διακύβευμα: Τέλος στην ομηρία από τον Τσίπρα
Πίσω από όλες τις διαδικασίες κρύβεται το πολιτικό ζήτημα που θα κρίνει το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ: η σχέση με τον Αλέξη Τσίπρα και την «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη».
Η γραμμή Φάμελλου – ανοιχτό ενδεχόμενο στήριξης στον Τσίπρα ενώ ταυτόχρονα «αυτόνομη πορεία» – ήταν πολιτικά ανέφικτη και ηθικά προβληματική. Οδήγησε σε σύγχυση, απώλεια ταυτότητας και υπονόμευση της αυτονομίας του ΣΥΡΙΖΑ.
Η νέα πλειοψηφία που διαμορφώνεται οφείλει να πάρει καθαρή απόφαση: ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να επαναπροσδιοριστεί σε ευθεία πολιτική αντιπαράθεση με τον Τσίπρα, όχι σε ρόλο συμπληρωματικού ή δορυφόρου του. Μόνο έτσι μπορεί να ανακτήσει τη ριζοσπαστική του ταυτότητα, να κινητοποιήσει ξανά την αριστερή βάση και να αποτελέσει πραγματική αντιπολίτευση.
Η μάχη για την προεδρία της Κοινοβουλευτικής Ομάδας είναι μόνο η αρχή. Το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος θα ελέγξει το κόμμα και με ποια ξεκάθαρη, αυτόνομη και μαχητική ταυτότητα θα το οδηγήσει στις επόμενες εκλογές – μακριά από τις αμφισημίες και τις προσωπικές στρατηγικές του Αλέξη Τσίπρα.
Η παραίτηση Φάμελλου άνοιξε τον δρόμο. Τώρα είναι η ώρα της αποφασιστικής στροφής.