Τη δική του πολυετή περιπέτεια, που όπως υποστηρίζει σημάδεψε τη ζωή και την επαγγελματική του πορεία, αφηγήθηκε σήμερα στη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου ο γνωστός γκαλερίστας και πραγματογνώμονας έργων τέχνης Ηλίας Γκέκας, ένας άνθρωπος που για δεκαετίες υπήρξε σημείο αναφοράς στον χώρο των αντικών, των έργων τέχνης και των θρησκευτικών κειμηλίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ο κ. Ηλίας Γκέκας, του οποίου αντικείμενα και συλλογές έχουν περάσει κατά καιρούς από τα χέρια σημαντικών προσωπικοτήτων της τέχνης, του πολιτισμού, της ναυτιλίας, της πολιτικής ζωής και του επιχειρηματικού κόσμου, περιγράφει μια υπόθεση που, όπως αναφέρει, ξεκίνησε με την άδικη εμπλοκή του σε ποινική διαδικασία και κατέληξε σε μια πολύχρονη δικαστική μάχη για την αναζήτηση εκατοντάδων αντικειμένων που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, εξαφανίστηκαν ενώ βρίσκονταν υπό κρατική φύλαξη.
Η πορεία στη Φλωρεντία και η διεθνής αναγνώριση
Ο Ηλίας Γκέκας υπήρξε ιδιοκτήτης καταστημάτων εμπορίας και συντήρησης έργων τέχνης στη Φλωρεντία της Ιταλίας. Όπως τονίζει, ήταν ο πρώτος Έλληνας που κατάφερε να αποκτήσει τη σχετική επαγγελματική άδεια, σε μια εποχή κατά την οποία η Ελλάδα δεν είχε ακόμη ενταχθεί στην ΕΟΚ και θεωρούνταν τρίτη χώρα.
Η απόκτηση της άδειας, όπως αναφέρει, προϋπέθετε εξαιρετικά απαιτητικές θεωρητικές και πρακτικές εξετάσεις. Μετά την επιτυχία του, δημιούργησε ένα μεγάλο κατάστημα 450 τετραγωνικών μέτρων στο κέντρο της Φλωρεντίας, απασχολώντας συνολικά 18 εργαζομένους.
Το 1986 τιμήθηκε με τον Χρυσό Ερμή για τη συντήρηση και εμπορία αντικειμένων τέχνης στην Ιταλία, αποτελώντας, όπως σημειώνει, τον μοναδικό ξένο που έλαβε ποτέ τη συγκεκριμένη διάκριση.
Η μεγαλύτερη ιδιωτική συλλογή θρησκευτικών κειμηλίων
Παράλληλα με την επαγγελματική του δραστηριότητα, ο κ. Ηλίας Γκέκας δημιούργησε μία από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές θρησκευτικών εικόνων και αντικειμένων λατρείας στην Ελλάδα.
Η συλλογή του, η οποία είναι επισήμως δηλωμένη, περιλαμβάνει περισσότερα από 600 σπάνια αντικείμενα που αποκτήθηκαν μέσα από δεκαετίες ερευνών, αγορών από το εξωτερικό, δημοπρασιών και ιδιωτικών συμφωνιών.
Όπως αποκαλύπτει, έχει ήδη υπάρξει συμφωνία με το Πατριαρχείο ώστε η συλλογή αυτή να φιλοξενηθεί στο υπό δημιουργία Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης στο Κολωνάκι.
Η επιστροφή στην Ελλάδα και η πορεία ως πραγματογνώμονας
Το 1988 επέστρεψε στην Ελλάδα, όπου συνέχισε την οικογενειακή παράδοση που ξεκίνησε ο πατέρας του το 1936. Δημιούργησε καταστήματα στην Πάτρα και στο Κολωνάκι, δραστηριοποιούμενος στον χώρο των αντικών μέχρι το 2017.
Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας υπήρξε δικαστικός πραγματογνώμονας του Πρωτοδικείου Αθηνών και Πειραιώς, της Εισαγγελίας και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων. Παράλληλα, υπηρέτησε επί σειρά ετών ως πραγματογνώμονας της Ελληνικής Αστυνομίας.
Όπως αναφέρει, καθημερινά καλούνταν να αξιολογήσει πολύτιμα αντικείμενα, έργα τέχνης, εικόνες, κοσμήματα και συλλεκτικά είδη που κατασχέθηκαν ή βρέθηκαν στο πλαίσιο αστυνομικών ερευνών σε ολόκληρη τη χώρα.
Η κατηγορία, η προφυλάκιση και η αθώωση
Το 2017 η ζωή του, όπως λέει, ανατράπηκε. Σύμφωνα με τον ίδιο, κατηγορήθηκε αδίκως ότι είχε αντικαταστήσει πολύτιμα αντικείμενα που του είχαν παραδοθεί προς εκτίμηση με άλλα χαμηλότερης αξίας.
«Στήθηκε μια πλεκτάνη εις βάρος μου», υποστηρίζει σήμερα.
Η υπόθεση οδήγησε στην προφυλάκισή του για περίπου επτά μήνες. Ωστόσο, όπως επισημαίνει, η ανακρίτρια διέταξε εκτεταμένη έρευνα σε τραπεζικά ιδρύματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπήρχαν οικονομικά στοιχεία που να τον ενοχοποιούν.
Όπως υποστηρίζει, οι απαντήσεις που έφτασαν στις δικαστικές αρχές ήταν αρνητικές και δεν προέκυψε κανένα επιβαρυντικό στοιχείο. Παράλληλα, τα αντικείμενα που φερόταν ότι είχαν αντικατασταθεί βρέθηκαν και διαπιστώθηκε, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, ότι δεν είχαν υποστεί καμία αλλοίωση.
Ακολούθησε η αποφυλάκισή του και στη συνέχεια η εκδίκαση της υπόθεσης, όπου, όπως τονίζει, αθωώθηκε πανηγυρικά.
Η ανακάλυψη που προκάλεσε σοκ
Μετά την αθώωσή του, ο Ηλίας Γκέκας υπέβαλε αίτημα για την επιστροφή των αντικειμένων που είχαν κατασχεθεί από το σπίτι και το κατάστημά του στο Κολωνάκι.
Η σχετική απόφαση εκδόθηκε και κατέστη αμετάκλητη.
Όταν όμως μετέβη για να παραλάβει τα αντικείμενά του, βρέθηκε μπροστά σε μία, όπως τη χαρακτηρίζει, αδιανόητη πραγματικότητα.
«Διαπίστωσα ότι μου επέστρεψαν περίπου 900 αντικείμενα λιγότερα από όσα είχαν κατασχεθεί», αναφέρει.
Κατά τον ίδιο, πρόκειται για προσωπικά αντικείμενα, έργα τέχνης, συλλεκτικά τεκμήρια και πολύτιμα αντικείμενα που συγκέντρωνε επί δεκαετίες και τα οποία αποτελούσαν μέρος της περιουσίας του.
«Η αξία τους ξεπερνά τα 3,5 εκατομμύρια ευρώ»
Ο κ. Γκέκας εκτιμά ότι η σημερινή αξία των αντικειμένων που λείπουν ξεπερνά τα 3,5 εκατομμύρια ευρώ.
Όπως υπογραμμίζει, διαθέτει νόμιμα παραστατικά αγοράς, αποδεικτικά προέλευσης και στοιχεία που τεκμηριώνουν τόσο την κατοχή όσο και την οικονομική δυνατότητα απόκτησής τους.
«Ήταν η περιουσία μιας ζωής. Αντικείμενα που απέκτησα με νόμιμο τρόπο, μέσα από δεκαετίες εργασίας στην Ελλάδα και το εξωτερικό», τονίζει.
Οι καταγγελίες και η προσφυγή στη Δικαιοσύνη
Μετά την ανακάλυψη των ελλειπόντων αντικειμένων, ο ίδιος προχώρησε σε καταγγελία προς την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων, ενώ κατέθεσε μήνυση και έγκληση κατά αγνώστων.
Όπως αναφέρει, με προτροπή γνωστού δημοσιογράφου συναντήθηκε και με τον Υπουργό Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη, τον οποίο ενημέρωσε αναλυτικά για την υπόθεση, ο οποίος ήταν ευγενέστατος, τον άκουσε με μεγάλη προσοχή.
Στη συνέχεια, ο ανακριτής της αρχικής ποινικής δικογραφίας τον κάλεσε να καταθέσει αναλυτικό κατάλογο των αντικειμένων που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, απουσίαζαν, πράγματι κατέθεσε τον ακριβή κατάλογο όλων των αντικειμένων του.
Ενώ στην κατάθεσή του επισήμανε ότι φοβάται για την προσωπική του ασφάλεια, υποστηρίζοντας πως οποιαδήποτε βλάβη σε βάρος του ίδιου, της οικογένειάς του ή της περιουσίας του θα πρέπει να διερευνηθεί σε σχέση με την υπόθεση.
Η αγωγή κατά του Ελληνικού Δημοσίου
Παράλληλα, έχει καταθέσει αγωγή κατά του Ελληνικού Δημοσίου, διεκδικώντας είτε την επιστροφή των συγκεκριμένων αντικειμένων είτε την αποζημίωσή του σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί.
Όπως σημειώνει, η υπόθεση παραμένει σε δικαστική εξέλιξη και αναμένει τις τελικές αποφάσεις της Δικαιοσύνης.
Ο ίδιος δηλώνει αποφασισμένος να εξαντλήσει κάθε ένδικο μέσο, ακόμη και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εφόσον αυτό καταστεί αναγκαίο. Φέρνοντας σαν παράδειγμα μία ανάλογη υπόθεση που προέκυψε πρόσφατα με έναν Γάλλο πολίτη και το Γαλλικό δημόσιο. Ο οποίος τελικά δικαιώθηκε στο Ευρωπαϊκό δικαστήριο. Ωστόσο ο γνωστός Γκαλερίστας και πραγματογνώμονας Ηλίας Γκέκας δηλώνει : «Έχω εμπιστοσύνη στην ελληνική Δικαιοσύνη»
Παρά τη μακρόχρονη ταλαιπωρία, ο Ηλίας Γκέκας δηλώνει ότι εξακολουθεί να εμπιστεύεται την ελληνική Δικαιοσύνη.
«Πιστεύω ότι δεν θα χρειαστεί να φτάσουμε αλλού. Υπάρχει σοβαρή ελληνική Δικαιοσύνη και τα στοιχεία που έχουμε προσκομίσει είναι αδιάσειστα», καταλήγει.
Μέχρι τότε, ένας από τους πλέον γνωστούς ανθρώπους της αγοράς τέχνης στην Ελλάδα συνεχίζει να δίνει τη δική του μάχη για την αποκατάσταση μιας υπόθεσης που, όπως υποστηρίζει, του στέρησε ένα σημαντικό μέρος της περιουσίας που δημιούργησε σε μια ολόκληρη ζωή.
Η τελική κρίση ανήκει αποκλειστικά στα δικαστήρια. Ωστόσο, το μέγεθος των καταγγελλόμενων απωλειών, η αξία των αντικειμένων που, σύμφωνα με τον ίδιο, ξεπερνά τα 3,5 εκατομμύρια ευρώ, αλλά και το γεγονός ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που επί δεκαετίες υπηρέτησε ως πραγματογνώμονας της ίδιας της Πολιτείας, καθιστούν την υπόθεση μοναδική. Μια υπόθεση που παρακολουθείται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τον νομικό κόσμο, την αγορά τέχνης και την κοινή γνώμη, καθώς η τελική της έκβαση ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη ελληνική δικαστική ιστορία.