Η κατασκευή του νέου εργοστασίου επεξεργασίας απορριµµάτων στον Φλόκα της Δυτικής Αχαΐας αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα έργα υποδοµής για τη διαχείριση των αποβλήτων, παύοντας την ταφή σκουπιδιών και αυξάνοντας τα ποσοστά ανακύκλωσης.
Η Πάτρα όµως είναι έτοιµη για την αλλαγή που φέρνει η λειτουργία της νέας µονάδας και αρκεί αυτή από µόνη της για να περάσει η αχαϊκή πρωτεύουσα σε ένα νέο ολοκληρωµένο µοντέλο διαχείρισης απορριµµάτων;
Σύµφωνα µε τα στοιχεία του ΣΥΔΙΣΑ Αχαΐας, η νέα µονάδα στο Φλόκα θα έχει δυνατότητα επεξεργασίας 53.032 τόνων σύµµεικτων απορριµµάτων ετησίως. Η δυναµικότητα αυτή αφορά τέσσερις δήµους: τον Δήµο Πατρέων, τον Δήµο Δυτικής Αχαΐας, τον Δήµο Ερυµάνθου και τον Δήµο Καλαβρύτων.
Το µεγαλύτερο µέρος των απορριµµάτων (80%) θα προέρχεται από την Πάτρα, καθώς πρόκειται για το µεγαλύτερο αστικό κέντρο της περιοχής. Υπολογίζεται ότι περίπου 45.595 τόνοι σύµµεικτων απορριµµάτων της πόλης θα µεταφέρονται κάθε χρόνο στο Φλόκα, ενώ οι υπόλοιποι δήµοι θα συνεισφέρουν περίπου 7.437 τόνους.
Τόνοι σκουπιδιών εκτός σχεδιασµού
Σύµφωνα µε το Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων, η πόλη παράγει περίπου 100.000 τόνους αστικών αποβλήτων ετησίως.
Από αυτούς, το 55% έως 60% αφορά σύµµεικτα απορρίµµατα, δηλαδή περίπου 55.000 έως 60.000 τόνους τον χρόνο. Αυτό σηµαίνει ότι το εργοστάσιο του Φλόκα δεν θα µπορεί να απορροφήσει το σύνολο των σκουπιδιών της Πάτρας, αφού εκτός σχεδιασµού παραµένουν κάθε χρόνο περίπου 10.000 έως 15.000 τόνοι σύµµεικτων απορριµµάτων.
Εφόσον το Φλόκα δεν επαρκεί για να καλύψει όλες τις ποσότητες απορριµµάτων της Πάτρας, τίθεται εύλογα το ερώτηµα για το πού θα καταλήγουν οι υπόλοιποι χιλιάδες τόνοι σκουπιδιών.
Από ΧΥΤΑ γίνεται ΧΥΤΥ
Ακόµη όµως κι αν κάποια στιγµή κλείσει τα ΧΥΤΑ, η λειτουργία της Ξερόλακκας θα συνεχιστεί µε διαφορετικό ρόλο. Πιο συγκεκριµένα ο ΧΥΤΑ θα µετατραπεί σε ΧΥΤΥ, δηλαδή σε Χώρο Υγειονοµικής Ταφής Υπολειµµάτων.
Στην πράξη αυτό σηµαίνει ότι στην περιοχή δεν θα θάβονται ανεπεξέργαστα απορρίµµατα, αλλά το υπόλειµµα που θα αποµένει µετά την επεξεργασία, την ανακύκλωση και τη διαλογή.
Το κατά πόσο αυτή η αλλαγή θα είναι ουσιαστική για το περιβάλλον και για την ποιότητα ζωής των κατοίκων της περιοχής είναι κάτι που θα φανεί µόνο στην πράξη και από τις πραγµατικές ποσότητες που θα συνεχίσουν να οδηγούνται εκεί. Όπως και να έχει η Ξερόλακκα θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό σηµείο του νέου συστήµατος διαχείρισης απορριµµάτων.
Σύµφωνα µε τον σχεδιασµό, στην περιοχή προβλέπεται να λειτουργήσει ένας από τους δύο ΣΜΑ (Σταθµός Μεταφόρτωσης Απορριµάτων) της Πάτρας, ο ΧΥΤΥ, η ΜΕΒ (Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων), ενώ υπάρχουν σκέψεις και για τη δηµιουργία ΜΕΑ (Μονάδα Επεξεργασίας Απορριµάτων). Αν συνυπολογίσει κανείς ότι στην Ξερόλακκα θα συνεχίσει να λειτουργεί και το ΚΔΑΥ γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι η περιοχή εξετάζεται συνολικά ως ένας ολοκληρωµένος κόµβος διαχείρισης αποβλήτων.
Ο ΣΜΑ και η διαδικασία µετακίνησης
Η διαδικασία που προβλέπεται µέσω του Σταθµού Μεταφόρτωσης είναι συγκεκριµένη. Τα απορριµµατοφόρα θα µεταφέρουν τα σκουπίδια στην Ξερόλακκα, εκεί τα απορρίµµατα θα συµπιέζονται και στη συνέχεια θα φορτώνονται σε ειδικά µεγάλα οχήµατα που θα τα µεταφέρουν στο Φλόκα. Με αυτόν τον τρόπο ο Δήµος υπολογίζει ότι θα µειώσει σηµαντικά το κόστος µεταφοράς, καθώς τα συµβατικά απορριµµατοφόρα δεν θα χρειάζεται να διανύουν καθηµερινά µεγάλες αποστάσεις.
Ωστόσο, υπάρχουν καθυστερήσεις. Ο ΣΜΑ της Ξερόλακκας δηµοπρατήθηκε πριν από αρκετό καιρό, όµως ο ανάδοχος αποχώρησε και η σύµβαση διαλύθηκε, αφήνοντας την εγκατάσταση ηµιτελή. Όσο για τον δεύτερο ΣΜΑ στη νότια Πάτρα παραµένει µόνο σε επίπεδο σχεδιασµού, χωρίς να έχει βρεθεί κατάλληλος χώρος εγκατάστασης.
Τα ερωτηµατικά για τα βιοαπόβλητα
Ερωτήµατα υπάρχουν και για τη διαχείριση των βιοαποβλήτων. Η µονάδα του Φλόκα, σύµφωνα µε το αρχικό πλάνο, θα µπορεί να επεξεργάζεται 8.113 τόνους βιοαποβλήτων ετησίως. Από αυτούς, µόλις το 38% θα προέρχονται από τον Δήµο Πατρέων, ποσοστό που αντιστοιχεί περίπου σε 3.100 τόνους τον χρόνο. Ακόµη και αν αυξηθεί η δυναµικότητα της µονάδας έως και στους 19.000 τόνους ετησίως, η Πάτρα θα µπορεί να στέλνει περίπου 7.200 τόνους οργανικών αποβλήτων, τη στιγµή που παράγει συνολικά 35.000 έως 40.000 τόνους κάθε χρόνο.
Ένα µέρος αυτών προβλέπεται να οδηγείται στη Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων που σχεδιάζεται στην Ξερόλακκα, µε δυνατότητα διαχείρισης 9.500 τόνων ετησίως. Ακόµη όµως και σε αυτή την περίπτωση, µεγάλες ποσότητες οργανικών αποβλήτων παραµένουν εκτός σχεδιασµού.
«Είναι απαράδεκτο η κυβέρνηση να χαρατσώνει τους δημότες»
«Στις µελέτες του εργοστασίου προβλέπονται δύο προαιρέσεις που αυξάνουν την δυναµικότητα του εργοστασίου κατά 10.000 τόνους/έτος ανακυκλώσιµων και µέχρι 19.000 τόνους/έτος βιοαποβλήτων µε βάση την θετική γνωµοδότηση του ΥΠΕΝ για το Ολιστικό Σχέδιο Χωριστής Συλλογής Αποβλήτων Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Αναµένεται και η ένταξη χρηµατοδότησης της Μονάδας Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων της Πάτρας µε δυναµικότητα 9.500 τόνους/έτος.
Τα ανακυκλώσιµα απορρίµµατα είναι περίπου τα µισά των συνολικών απορριµµάτων. Σύµφωνα µε την νοµοθεσία που έχουν ψηφίσει όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις και τις Ευρωπαϊκές οδηγίες, η οργάνωση και το κόστος για την συλλογή, επεξεργασία και διάθεση όλων αυτών των υλικών είναι υποχρέωση των εταιρειών που τα παράγουν, οι οποίες έχουν την νοµική υποχρέωση να διαθέτουν απορριµµατοφόρα, προσωπικό και εξοπλισµό για την συλλογή και εργοστάσια επεξεργασίας των µισών απορριµµάτων, αντί να επιβαρύνονται οι δηµότες µέσω των ανταποδοτικών.
Όµως, οι κυβερνήσεις τις έχουν στο απυρόβλητο και η ετήσια εισφοροδιαφυγή µόνο για τη συσκευασία (µπλε κάδος), που αποτελεί το 30% ξεπερνάει τα 25 εκ. Για το υπόλοιπο 70% των ανακυκλώσιµων, όπως είναι το χαρτί, τα µεγάλα φύλλα πλαστικού, τα έπιπλα κλπ, οι υπόχρεες εταιρείες δεν έχουν συγκροτήσει αντίστοιχο κεντρικό σύστηµα, µε διαχρονικές κυβερνητικές ευθύνες, των ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ.
Είναι απαράδεκτο η κυβέρνηση να θέτει «φιλόδοξους» στόχους για υπόλειµµα 10% προς ταφή και να χαρατσώνει τους δηµότες, όταν έχει στο απυρόβλητο τις εταιρείες που παράγουν τα ανακυκλώσιµα.
Η κατασκευή του εργοστασίου απορριµµάτων στο Φλόκα θα δώσει την δυνατότητα να σταµατήσει η υγειονοµική ταφή στην Ξερόλακκα και να προχωρήσει το έργο της αποκατάστασης του ΧΥΤΑ. Με τη λειτουργία του Φλόκα, στο χώρο θα λειτουργεί ΧΥΤΥ, µε Μονάδα Επεξεργασίας Απορριµµάτων (ΜΕΑ) και Μονάδα Επεξεργασίας Βιοαποβλήτων (ΜΕΒ). Σχεδιασµός που προχωράει.
Ο σχεδιασµός του νέου εργοστασίου προβλέπει την υποδοχή απορριµµάτων των δήµων Πατρέων, Καλαβρύτων, Δυτικής Αχαΐας και Ερυµάνθου από τα οποία τα απορρίµµατα του Δήµου Πατρέων αντιστοιχούν στο 80% της συνολικής δυναµικότητας του εργοστασίου, που αυξάνεται µε τις προαιρέσεις σε σχέση µε τον αρχικό σχεδιασµό. Επίσης πρέπει να συνυπολογίζουµε τις ποσότητες που θα δέχονται η ΜΕΒ και το ΚΔΑΥ της Πάτρας.
Ο ανάδοχος είχε κηρυχθεί έκπτωτος, έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία και το αίτηµα επαναδηµοπράτησής του είναι στη Διαχειριστική προς έγκριση, ενώ για τον δεύτερο ΣΜΑ αναφέρει: «Έχει γίνει µια πρώτη διερεύνηση και εξετάζονται εναλλακτικές λύσεις»
Τέλος, σε ότι αφορά τα πράσινα σηµεία: «Έχει αλλάξει η νοµοθεσία και δεν προβλέπεται Κεντρικό ΠΣ ούτε κατηγοριοποίηση. Θα ξεκινήσει η κατασκευή 2 Πράσινων Σηµείων για τα οποία προβλέπεται χρηµατοδότηση. Στα βιοαπόβλητα αξιοποιήθηκε χρηµατοδότηση και έγινε προµήθεια καφέ κάδων. Με το ΟΣΧΣΑ προβλέπεται η προµήθεια καφέ κάδων, ειδικών απορριµµατοφόρων, και κάδων οικιακής κοµποστοποίησης. Μετά την υλοποίηση της σχετικής προµήθειας του εξοπλισµού θα αρχίσει, το δύσκολο εγχείρηµα της συλλογής βιοαποβλήτων.
Για τις Γωνιές Ανακύκλωσης, το έργο θα ολοκληρωθεί µε καµπάνια από τον ανάδοχο. Η διαλογή στην πηγή σηµαίνει παράλληλα δίκτυα κάδων αναπτυγµένα σε όλο το Δήµο και µπορεί το κόστος του εξοπλισµού να καλύπτεται από το άδικο «χαράτσι», που έχουµε πληρώσει στον ΕΟΑΝ. Όµως η συλλογή απαιτεί σηµαντική αύξηση του αριθµού των µόνιµων εργαζοµένων να λειτουργήσουν τα απορριµµατοφόρα µε οδηγούς και συνοδούς».
*Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΝΕΟΛΟΓΟΣ