Του Γιώργου Καρβουνιάρη
Τα ελληνικά πανεπιστήµια ξαναβρίσκονται σε µια σκοτεινή κανονικότητα που η κοινωνία πίστεψε ότι είχε αφήσει πίσω της. Τα πρόσφατα περιστατικά στο ΑΠΘ και στο Πανεπιστήµιο Δυτικής Αττικής -συµπλοκές φοιτητικών οµάδων, εισβολές κουκουλοφόρων, τραυµατισµοί και κυνηγητά σε διαδρόµους σχολών- επανέφεραν µε βίαιο τρόπο ένα ερώτηµα που χρόνια παραµένει αναπάντητο. Το πρόβληµα δεν περιορίζεται σε µεµονωµένα επεισόδια. Αποκτά χαρακτηριστικά διαρκούς έντασης, µε την αίσθηση ατιµωρησίας να λειτουργεί ως κύριος παράγοντας αναπαραγωγής της βίας. Οι εξαγγελίες κυβερνήσεων περί «τέλους της ανοµίας» αποδείχθηκαν ανεπαρκείς. Τα ΑΕΙ εξακολουθούν να παραµένουν ευάλωτα σε οργανωµένες οµάδες που κινούνται µε χαρακτηριστική ευκολία στους χώρους τους, συχνά χωρίς ουσιαστικές συνέπειες.
Ευθύτητα αντί για επικοινωνιακούς χειρισµούς
Μέσα σε αυτό το κλίµα, ο Πρύτανης του Πανεπιστηµίου Πατρών Χρήστος Μπούρας επιλέγει να µιλά µε ευθύτητα που δεν συνηθίζεται στον ακαδηµαϊκό χώρο. Αναγνωρίζει ανοιχτά το πρόβληµα και αποφεύγει τους εύκολους επικοινωνιακούς χειρισµούς που συχνά καλύπτουν την αδράνεια. Ασκεί σκληρή κριτική τόσο στις ακραίες λογικές που παρερµηνεύουν το πανεπιστηµιακό άσυλο όσο και στις πολιτικές δυνάµεις που αντιµετωπίζουν τα πανεπιστήµια ως πεδία κοµµατικής επιρροής. Η ελευθερία έκφρασης, υποστηρίζει, είναι αδιαπραγµάτευτη -αλλά δεν µπορεί να συγχέεται µε ανοχή στη βία και στον τραµπουκισµό φοιτητών και καθηγητών.
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και η κριτική που ασκεί στην αργή απονοµή δικαιοσύνης. Υποθέσεις βίαιων επιθέσεων παραµένουν χρόνια χωρίς εξέλιξη, στέλνοντας το µήνυµα ότι τέτοιες συµπεριφορές µπορούν να µένουν ατιµώρητες. Αυτή η αίσθηση, σύµφωνα µε πανεπιστηµιακούς κύκλους, ενισχύει περαιτέρω το αίσθηµα ανασφάλειας µέσα στις σχολές. Ο ίδιος ζητά συνολική πολιτική συνεννόηση και καθολική καταδίκη της βίας από όλα τα κόµµατα, χαράσσοντας µε ξεκάθαρο τρόπο τη θέση του: τα πανεπιστήµια δεν είναι κοµµατικά εργαλεία.
Θωράκιση µε ανοιχτές πύλες
Η στρατηγική που εφαρµόζει το Πανεπιστήµιο Πατρών δεν ακολουθεί τη λογική του φρουρίου. Η περίφραξη του campus, το νυχτερινό κλείσιµο των πυλών και η εφαρµογή ελεγχόµενης πρόσβασης σε κτίρια µέσω καρτών αποτελούν µέτρα ασφαλείας που στοχεύουν στον περιορισµό της ανεξέλεγκτης εισόδου εξωπανεπιστηµιακών, χωρίς να κόβουν τον οµφάλιο λώρο µε την πόλη. Αντίθετα, η φιλοσοφία της διοίκησης στοχεύει στο να µετατρέψει την πανεπιστηµιούπολη σε περιαστικό πάρκο ανοιχτό για οικογένειες, πολιτιστικές εκδηλώσεις και κοινωνικές δράσεις. Η ίδια λογική εκτείνεται και στο ιστορικό Παράρτηµα της οδού Κορίνθου, για το οποίο ο Πρύτανης έχει θέσει ανοιχτά το ζήτηµα αξιοποίησης. Η σηµερινή εικόνα εγκατάλειψης, όπως αφήνει να εννοηθεί, δεν µπορεί να γίνεται αποδεκτή ως µόνιµη κατάσταση.
Στο µέτωπο της τεχνολογικής ασφάλειας, το Υπουργείο Παιδείας τρέχει κεντρικό διαγωνισµό για εγκατάσταση καµερών και τουρνικέ στα ΑΕΙ. Ωστόσο, η αναµενόµενη γνωµοδότηση της Αρχής Προστασίας Δεδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα, σε συνδυασµό µε τις πιθανές γραφειοκρατικές εµπλοκές, εγείρει σοβαρές ανησυχίες για καθυστερήσεις µηνών ή ετών. Ο Μπούρας θεωρεί παράλογη τη δαιµονοποίηση των καµερών σε δηµόσιους χώρους, επισηµαίνοντας ότι η κοινωνία τις αποδέχεται καθηµερινά σε ιδιωτικά καταστήµατα και κατοικίες. Όταν διακυβεύεται η σωµατική ακεραιότητα φοιτητών και εργαζοµένων, η πολιτεία δεν µπορεί να λειτουργεί µε ιδεολογικές αγκυλώσεις.
Το κρίσιµο ερώτηµα παραµένει ανοιχτό: αν το πολιτικό σύστηµα θα αντιµετωπίσει τη βία στα ΑΕΙ χωρίς µικροκοµµατικές σκοπιµότητες. Η Πάτρα επιχειρεί να δείξει ότι υπάρχει δρόµος θεσµικής σοβαρότητας και οργανωµένης πρόληψης. Αν θα αποτελέσει πρότυπο ή θα χαθεί στις γνωστές ελληνικές καθυστερήσεις, θα φανεί σύντοµα.
Τι αλλάζει στο campus της Πάτρας
Η πανεπιστηµιούπολη του Πανεπιστηµίου Πατρών είναι µια τεράστια έκταση που επί χρόνια λειτουργούσε χωρίς ουσιαστικό έλεγχο πρόσβασης. Η ανεξέλεγκτη είσοδος ευνοούσε βανδαλισµούς, φθορές και παραβατικές συµπεριφορές. Η περίφραξη του campus και το νυχτερινό κλείσιµο των πυλών αποτελούν την πρώτη γραµµή της νέας στρατηγικής. Το επόµενο βήµα είναι η εφαρµογή ελεγχόµενης εισόδου σε κτίρια µέσω ειδικών καρτών και turnstiles, µε στόχο να περιοριστεί η πρόσβαση εξωπανεπιστηµιακών. Η διαδικασία είναι σύνθετη, ιδίως σε campus από το οποίο διέρχονται αστικές συγκοινωνίες. Παράλληλα, η πρυτανική αρχή επιδιώκει να αξιοποιήσει το ιστορικό Παράρτηµα στην οδό Κορίνθου ως ζωντανό χώρο πολιτισµού για την πόλη -µε λέσχη πανεπιστηµιακών, χώρους εκδηλώσεων και αρχείο- αντί να παραµένει εγκαταλελειµµένο στο κέντρο της Πάτρας.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα “Νεολόγος των Πατρών”.