Γιατί η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας, σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον.
ΤΟΥ ΠΑΝΤΕΛΗ ΠΡΕΖΑ*
Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα σύνθετο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον, στο οποίο η περιφερειακή αστάθεια, οι εξωτερικές επιρροές και οι δομικές αδυναμίες της οικονομίας αυξάνουν τους κινδύνους για την εθνική ασφάλεια, την κοινωνική συνοχή και το επίπεδο διαβίωσης των πολιτών.
Η συμμετοχή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση προσφέρει ένα σημαντικό πλαίσιο σταθερότητας, δεν αρκεί όμως από μόνη της για να αντιμετωπιστούν οι νέες προκλήσεις.
Η ενεργειακή αβεβαιότητα αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές απειλές της περιόδου. Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η αστάθεια στις διεθνείς θαλάσσιες οδούς μεταφοράς ενέργειας αυξάνουν τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων, ελλείψεων και ευρύτερης οικονομικής πίεσης στην Ευρώπη.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν μόνο στην αγορά ενέργειας, αλλά θα επηρεάσουν άμεσα τη βιομηχανία, τις μεταφορές, τη γεωργία και τελικά το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αδράνειας, καθώς πλησιάζουμε σε κρίσιμες εθνικές εκλογές, στις οποίες θα κριθούν οι πολιτικές και γεωστρατηγικές επιλογές της χώρας. Διακυβεύεται όχι μόνο η οικονομική της ανθεκτικότητα, αλλά και ο συνολικός της προσανατολισμός!
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι η παθητική διαχείριση των εξελίξεων, αλλά μια στρατηγική ενεργητικής μεταρρύθμισης.
Απέναντι στους κινδύνους, η χώρα διαθέτει δύο σημαντικά στρατηγικά πλεονεκτήματα: την ενέργεια και τον πολιτισμό.
Στον τομέα της ενέργειας, η Ελλάδα διαθέτει κρίσιμες υποδομές LNG, όπως η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη.
Καθώς και γεωγραφική θέση που της επιτρέπει να λειτουργήσει ως κόμβος ενεργειακής τροφοδοσίας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Αυτό δεν αποτελεί μόνο οικονομική δυνατότητα, αλλά και γεωπολιτικό εργαλείο, ιδιαίτερα σε περιόδους αστάθειας και ανακατατάξεων.
Αντίστοιχα, ο ελληνικός πολιτισμός, με το ιστορικό του βάθος και τη διεθνή του ακτινοβολία, συνιστά διαχρονικό εργαλείο ήπιας ισχύος. Η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την πολιτιστική παρακαταθήκη όχι μόνο για λόγους προβολής, αλλά και ως βάση για διπλωματικές πρωτοβουλίες, στρατηγικές συνεργασίες και για την ενίσχυση της διεθνούς της παρουσίας.
Αν η χώρα θέλει να μετατρέψει την αβεβαιότητα σε ευκαιρία, χρειάζεται ένα συνεκτικό σχέδιο πολιτικών προτεραιοτήτων.
Βραχυπρόθεσμα, απαιτείται πλήρης αξιοποίηση των ενεργειακών υποδομών για τη διασφάλιση επαρκών προμηθειών, ενίσχυση της αποθήκευσης ενέργειας και στενότερος συντονισμός με την Ευρωπαϊκή Ένωση για κοινές αγορές και μηχανισμούς ενεργειακής αλληλεγγύης. Παράλληλα, είναι αναγκαία η επιτάχυνση της ανάπτυξης «έξυπνων» δικτύων, ώστε να μειωθεί η ευπάθεια του συστήματος σε εξωτερικά σοκ.
Μεσοπρόθεσμα, η χώρα οφείλει να επιταχύνει τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην αποθήκευση ενέργειας και στις διασυνδέσεις, εντάσσοντας με πιο συστηματικό τρόπο και πηγές όπως η γεωθερμία.
Στόχος πρέπει να είναι όχι απλώς η διαφοροποίηση του ενεργειακού μείγματος, αλλά η ουσιαστική μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.
Ταυτόχρονα, χρειάζεται μια βαθύτερη παραγωγική μετάβαση. Το σημερινό οικονομικό μοντέλο, που στηρίζεται υπέρμετρα σε μονοδιάστατες και συχνά μη βιώσιμες μορφές τουριστικής ανάπτυξης, δεν αρκεί για να διασφαλίσει μακροχρόνια ανθεκτικότητα. Απαιτείται στήριξη της περιφέρειας, ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα και της μεταποίησης, με προώθηση της κοινωνικής και κυκλικής οικονομίας, καθώς και στοχευμένα κίνητρα για βιώσιμες επενδύσεις και υποδομές logistics.
Press enter or click to view image in full size
Παράλληλα, η χώρα χρειάζεται ενίσχυση της διπλωματικής της παρουσίας και της εσωτερικής κοινωνικής ανθεκτικότητας. Οι περιφερειακές συνεργασίες στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να αποκτήσουν πιο ουσιαστικό περιεχόμενο.
Ενώ στο εσωτερικό απαιτούνται περισσότερη διαφάνεια στη χρηματοδότηση πολιτικών φορέων, ενίσχυση της ανεξάρτητης ενημέρωσης και καλλιέργεια πολιτικής παιδείας και κριτικής σκέψης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αξιοποίηση της ιδέας του φιλελληνισμού ως σύγχρονου πολιτιστικού και διπλωματικού κεφαλαίου. Η διεθνής απήχηση της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς μπορεί να στηρίξει μια στρατηγική εξωστρέφειας που δεν θα περιορίζεται στα στενά γεωπολιτικά ανταλλάγματα, αλλά θα επενδύει σε κοινές αξίες, στη δημοκρατία, στην ειρήνη και στη συνεργασία των λαών.
Το δίλημμα για τη χώρα μας είναι σαφές: είτε θα παραμείνει εγκλωβισμένη στη λογική της παθητικής διαχείρισης είτε θα επενδύσει σε μια ενεργητική μεταρρύθμιση που θα αξιοποιεί τα ιστορικά, γεωγραφικά και πολιτιστικά της πλεονεκτήματα. Μόνο έτσι μπορεί να απελευθερώσει τις δημιουργικές δυνατότητες της κοινωνίας.
Να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία και να οικοδομήσει ένα πιο ανθεκτικό, δίκαιο και δημιουργικό μέλλον.
* Ο Παντελής Πρέζας είναι εκπαιδευτικός – μέλος του κόμματος Οικολόγοι ΠΡΑΣΙΝΟΙ
ΠΗΓΗ: medium.com